Sunday, April 18, 2010

ၵွပ်ႈသင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸႂ်ႉၾွၼ့်လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ပွင်ႇၵၼ်?

 လႅင်းသိူဝ်ႁၢၼ်
လွင်ႈၶႂ်ႈၸႂ်ႉၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ၼၼ့်တူဝ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈတုၵ်းယွၼ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 10 ပီႊပူၼ့်မႃး၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇမီး ၾွၼ့်ပိူင်ယူႇၼီႇၶူတ့်ၶႃႈယဝ့်၊ၵူၺ်းၼႃႈ ေတႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆ့ယင်းပႆႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး လႆႈၵွပ်ႈသင်ၼႆဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈတႅပ်ႈေတႃးလႆႈ၊ၸုမ်းၸိူဝ်းၽူႈ ၵတ့်ၶႅၼ်ႇေမႃသၢင်ႈၾွၼ့် ၶဝ်ေၵႃႈ သၢင်ႈၾွၼ့်ၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းၽႂ်မၼ်းေသၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ့်။ယၢမ်းလဵဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ၸၼ့်
ၼိုင်ဢွၼ်ၵၼ်သၢင်ႈၾွၼ့်ယူႇၼီႇၶူတ့်ေသ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ့်။
ၼႂ်းဝႅပ့်သႆ့တ်တူင်ႇဝူင်းတႆးၵႃႈတီႈလႆႈႁူႉဝႆ့ၼၼ့်မီးတင်းၾွၼ့်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူႇၼီႇၶူတ့် ႄလႈတင်း ပဵၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့်ယူႇလၢႆဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ဝႆ့ယူႇ၊
မိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇ
1. ၾွၼ့် Mongloi ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ http://www.sitandread.com, http://www.taifreedom.com/
2. ၾွၼ့် Panglong ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.mongloi.org
3. ၾွၼ့် TaiUnicode ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.shaninform.org , www.taiculture.org
4. ၾွၼ့် Yunghkio ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.yunghkio.com
5. ၾွၼ့် Padauk ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ http://sealang.net/shan/dictionary.htm
6. ၾွၼ့် Tai Unicode ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ www.cjourney.info
7. ၾွၼ့် Zawgyi - Tai ဢၼ်ၸဝ်ႈသူႉၶမ်းၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈၶိုၼ်းမႃး

ၸိူဝ်းဢၼ်ယုၵ့်ႄၼတီႈတႅၵ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆ့ပဵၼ်ဝႅပ်ဢၼ်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈယဝ့်၊ၵူၺ်းၼႃႇမၼ်းဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်သဵင်ႈ၊
ယွၼ့်ပိူဝ်ႈဝႃႈၸႂ်ႉတူဝ်ၾွၼ့်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ့်ယဝ့်။
ၼႂ်းၵႃႈယုၵ့်ႄၼမႃးၸိူဝ်းၼႆ့ၾွၼ့် TaiUnicodeႇ ၾွၼ့် Yunghkio ႄလႈ ၾွၼ့် Padauk သၢမ်ဢၼ်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်
Unicode 5.1 မိူၼ်ၵၼ်ႄလႈပွင်ႇၵၼ်လႆႈယူႇ ေပႃးဝႃႈတင်း ၾွၼ့်မိူင်းလွႆ၊ပၢင်လူင်ႄတ့ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်၊ ၾွၼ့် Tai Unicode (တူဝ်ႁၢင်ႇၵၼ်) ဢၼ်ၸႂ်ႉ ဝႆ့တီႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇႄလႈ TaiUnicode (တူဝ်ၸပ်းၵၼ်)သမ့်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊
ၾွၼ့် Padauk ၼၼ့်သမ့်ၸႂ်ႉလႆႈ တင်းမၢၼ်ႊ၊ယၢင်း၊မွၼ်းႄလႈတႆး ၼႂ်းၾွၼ့်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်၊
ၾွၼ့် Zawgyi – Tai ၼၼ့်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးၸႂ်ႉၵိုၵ်းၸွမ်း TaiUnicodeႇ ၾွၼ့် Yunghkio ႄလႈ ၾွၼ့် Padauk ယင်းပႆႇလႆႈမၼ်းတိုၵ့်မႃးႁိမ်ဢွင်ႈတီႈၵၼ်ယူႇ။
မိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇလၢတ်းႄၼမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ယဝ့်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလိၵ်ႈတႆးဢၼ်တိုၵ့်ထူပ်းၺႃးယူႇ။

ႁဝ်းေတၸႂ်ႉယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်းၸိူင့်ၼႆၵူၺ်းႁႃႉ? ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယူႇၼီႇ ၶူတ့်၊ႁဝ်းလူဝ်ႇ လႆႈၸႂ်ႉၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ၵၼ်ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ့်ေသေသႃႉႁႃၵၼ်လႆႈ၊ဢုပ်ႇ gtalk, msn ႄလႈသုင်ႇ
Email ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမႃး တင်ႈ ၾွၼ့်သင်ထႅင်ႈ၊ေပႃးဝႃႈတူဝ်လိၵ်ႈႁဝ်းးပွင်ႇၵၼ်ၼႆေၶႃႈမုၼ်း
ဢမ်ႇၼၼ်ၶၢဝ်ႇသၢၼ်ၾၢႆႇ တႆးဢၼ်ႁဝ်းဢဝ်ၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ေသႁဵတ်းသၢင်ႈဝ ႆ့ၼၼ့်ေၵႃႈေတေသႃႉ ႁႃလႆႈငၢႆႈ၊ ေတႄၽႈ ၸွတ်ႈလႆႈငၢႆႈ၊လိၵ်ႈႁဝ်းေၵႃႈေတဢမ်ႇႁၢႆလႆႈငၢႆႈ ႄတႇၵႂႃႇၸိူဝ်း ၼႆ့ၽွၼ်း လီမၼ်းလၢတ်းေပႃးဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈယဝ့်၊

ၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၸိူဝ်ႈၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇသၢင်ႈၾွၼ့်ၶဝ်တင်းလၢႆႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် မႃးမူၼ့်ႄမးၾွၼ့်ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈမၼ်းလီၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယူႇၼီႇ ၶူတ့်လီေသ ဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပိူင်တႅပ်းေတႃးၵႂႃႇၸွင်ေတလႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ? ၽူႈႁၵ့်လိၵ်ႈတႆးၵတ့်ၶႅၼ်ႇတင်းလၢႆၶဝ်?ဢမ်ႇၼၼ်ေပႃးဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလႃးလႃးေၵႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇဢၼ်ပိၼ်ႇ
တူဝ်ၾွၼ့်လႆႈၼၼ့်မီးဝႆ့ပၼ်၊မၼ်းၸင်ႇေတပွင်ႇၵၼ်လႆႈၼၼ့်ယဝ့်၊ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ႄတ့ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈပွင်ႇ
ၵၼ်လႆႈၼၼ့်ယဝ့်။ ယၢမ်းလဵဝ်မၢင်တီႈၵႂႃႇပိုတ်ႇမႅၼ်ႈၺႃး Blog ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸၢႆးတႆးယိင်းတႆး ဝႃႈၸိူင့် ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလိၵ်ႈတႆးေသတူဝ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်သႂ်ႇဝႆ့ ေၵႃႈပဵၼ်ၽဵင ်းၵႂၢမ်း ပီႈၼွင့်မၢၼ်ႊလူင် တင်းသဵင်ႈ၊ ပဵၼ်ဢၼ်လီယိၼ်းေၶႃးၶူမ်ႄတ့။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင့်ၼၼ်ႄလႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႂ်းပီႊ 2010 ၼႆ့ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး
ၽူႈၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ့်ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆးမီးယူင့်ၵၢၼ်သၢင်ႈၿလွၵ့်လိၵ်ႈတႆးဢမ်ႇၼၼ်ဝႅပ့် လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇလႆႈဢမ်ႇတႅမ်ႇလိူဝ် 100 ၿလွၵ့် ဢမ်ႇၼၼ် 100 ဝႅပ့်ၼႆႄလႈ ၽူႈလႂ် ၽႂ်ၶႂ်ႈႁူမ်ႈ တူင့်ၼိုင်ၸွမ်းေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ်သၢင်ႈၿလွၵ့်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢၼ်ၵၢႆႇၵၼ်ပွင်ႇၵၼ် လႆႈၼၼ့်ၼမ်ၼမ်ၶႃႈႄလႈ၊ ေပႃးႁၵ့်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ေပႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးႄၽႈတိူၼ်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွမ့်ၵၼ်ႁႂ်ႈမီးၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ေသ သၢင်ႈႁဵတ်းဝႅပ့်ဢမ်ႇၼၼ်ၿလွၵ့်လိၵ်ႈ တႆးၼမ်ၼမ်တႃႉပီႈၼွင့်တႆး။

ၿလိၵ်ႈႄလႈဝႅပ့်သႆ့တ်လိၵ်ႈတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်ဢဝ်ၾွၼ့် TaiUnicode ေသသၢင်ႈဝႆ့၊
1. www.shaninform.org/home.html
2. www.taiculture.org/index_tai.html
3. http://www.shanyouth.co.cc/index_tai.html
4. http://www.youthpowermedia.org
5. http://www.taiyouthcm.com/home.html
6. http://sanghatai.org/index.html
7. http://yunghkio.com
8. http://www.moonjarngtai.co.cc/
9. http://tigerdesign41.blogspot.com/
10. http://daipeople.blogspot.com
11. www.shaninform.org/blog
12. http://shanstatemap.blogspot.com/
13. http://tainoom.blogspot.com
14. http://taiarticles.blogspot.com
15. http://harnhsen.blogspot.co
16. http://saengmong.blogspot.com
17. http://mokpoahom.blogspot.com
18. http://mokgeehom.blogspot.com
19. http://taiplay.blogspot.com
20. http://homoungsai.blogspot.com
21. http://mongpan.blogspot.com
22. http://taipapers.blogspot.com/
23. http://mawkmuaysaeng.blogspot.com/
24. http://mongngaw.blogspot.com/
25. http://fahweng.blogspot.com/
26. http://2hosai.blogspot.com/
27. http://www.shaninform.org/blog/?p=48
28. http://www.shaninform.org/taimusic/
29. http://www.shaninform.org/learn_Tai/
30. http://hsainguen.blogspot.com/
31. http://sangsengsai.blogspot.com/

Monday, March 22, 2010

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ Nawng Hai Ya (Inlay Lake)

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ(ၼွင်ဢၢင်းေလး)ၼႆ့ မီးယူႇဝႆ့ၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႈ(ယွင်ႈႁူၺ်ႇ) ပဵၼ်ၼွင်လူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ေသပဵၼ်သေရႇၼႃႈတႃပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပိူင်ၼိုင်ႈယူႇယဝ့်။
ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆ့ၼႃႈၵႂၢင်ႈမီး 7 လၵ်း(miles)၊ၼႃႈယၢဝ်းမီး 14 လၵ်း၊လၢႆႇမၼ်းၼႆ့ လႆလူင်း ၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းလွႆေၵႃႇမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ့်ယဝ့်၊ၼႂ်းၼွင်လူုင်ၼႆ့မီးပိုၼ်းဝႆ့ဝႃႈ မိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းၼၼ့်မီးၵူၼ်းမႃးႄတႇတင်ႈလင်ႁိူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဝႆ့သီႇဝၢၼ်ႈ၊ဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈ၊ဝၢၼ်ႈၼမ့်ပၼ်ႇ၊ဝၢၼ်ႈၼမ့်တဝ်းႄလႈဝၢၼ်ႈပုင်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်၊ၼႂ်းသီႇဝၢၼ်ႈၼႆ့ “ဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈ” ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈႄလႈၼွင်လူင်ၼႆ့ၸင်ႇလႆႈႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၼွင်ႁၢႆး ယႃႈ” ၼႆယဝ့်။
ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆ့ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼၼ့်ၶူပ်ႇမိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇမႃးသူႇၸႂ်းႁႃၵၼ်လႂ်၊ ၵႂႃႉမႃးၵႃႉၶၢႆေတႃႇၵၼ်လႂ်၊ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈေတႃႉၵႆပႆယၢဝ်းမိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇ သဝ်းၼိူဝ်လွႆၼိူဝ်ၵွင်း၊ေပႃးၶဝ်လူင်းပူၼ့်ၶူဝ်လႆႈႁိူၼ်းယဝ့်ေၵႃႈၶီႇႁိူဝ်း၊မၢင်ၸိူဝ်းဢဝ်မိုဝ်း ယိပ်းလၢမ်ႈၽၢႆးေသဝၢႆႈႁိူဝ်းၵႂႃႇ၊ၵမ်ႈၽွင်ႈေၵႃႈဢဝ်တိၼ်ၶဝ်ၵဵဝ်ႈလၢမ်ႈၽၢႆးေသၽၢႆးဢဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂႃႇငၢႆႈၽၢႆးမဝ်ဝႆ့ႁင်းၶဝ်ယူႇယဝ့်။
တီိးၽုၵ်ႈသွမ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ေၵႃႈသမ့်ၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ်ဢွင်ႈတီႈမီးၵုၼ်ၽူးယူႇ ၼၼ့်မႃးတွၵ်ႇလၵ်းပၵ်းမႆ့ဝႆ့ေသ ၸင်ႇၽုၵ်ႈသွမ်ႈၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵူႊၸိူဝ့်ၵူႊပိူင်ယူႇယဝ့်။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈလွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈၽၢႆးၵႂႃႇငၢႆႈပႆမဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁၢပ်ႈလႆႈပႃးသင်၊ၵူၺ်းလုဝ်ႇလႆႈေတႃႉမႃးသႂ်ႇႁိူဝ်းေသၽၢႆးဝၢႆႈၵႂႃႇမႃးၵူၺ်းႄလႈၸင်ႇတၵ်းလႆႈဝႃႈပဵၼ်တီႈယူႇတီႈၵိၼ်လီပိူင်ၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။ႁိုင်မႃးလွႆးလွႆးၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်ၶဝ်မႃးႁၼ်ယဝ့်မီးၸႂ်ၶႂ်ႈမႃးယူႇသဝ်းၸွမ်းႄလႈၸင်ႇႁွင့်ၸူဝ်းၵၼ်မႃးႄတႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇႁိူၼ်းမႂ်ႇထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်းႄလႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ေတမီးထိုင်ပဵၼ်ပၢၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼႆယူႇယဝ့်၊ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသၢင်ႈသဝ်းၵိၼ်ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼႆ့ၶဝ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵႆ့ႄတ့ႄတ့၊ၵမ်ႈၽွင်ႈေၵႃႈဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းသူၼ်ပူႉသူၼ်ၵူၺ်ႈ၊ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈသူၼ်ထူဝ်ႇ လိၼ် တႅင် ငႃး ႁိမ်းၾင်ႇၼွင်၊ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ႁဵတ်းၽႃႉမိတ်ႈၵိမ်းႁႆး ၶိူင်ႈလဵၵ်ႈၶိူင်ႈတွင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ေတႃးၽႃႈေတႃးၵုၺ်၊မၼ်ႈၽိူၵ်ႈမၼ်ႈၶွၼ်ႇ၊ၶဝ်ဢမ်ႇႁွၼ်ႇယူႇလၢႆလၢႆၵမ်ႈ ၽွင်ႈေၵႃႈႁဵတ်းၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။
ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆ့မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၽၢဝ်ႇၸွတ်းႁွတ်ႈၵႆႄတ့ႄတ့၊ၵႃႈပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ ၼွၵ်ႈၾႃႉပႃႈမိူင်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်ၶဝ်ေၵႃႈလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇငိၼ်းငၢဝ်းေသေပႃးေပႃးလႆႈမႃးဢႅဝ်ထိုင်မိူင်းတႆးေၵႃႈၶႂ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵႂႃႇတူၺ်းထိုင်ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ့်၊လိူဝ်ေသ
ၼၼ့်ယင်းမီးႁုၼ်ႁၢင်ႊြၽႃးလူင်ၽွင်ႇေတႃႇဢူးၵႃႈတီႈဝတ်းလူင်ဝၢၼ်ႈႁူးၼၼ့်ၶူပ်ႇပီႊ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈႁဵတ်းပွႆးႁဵတ်းလၢမ်းပၢင်းဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈြၽႃးၵႂႃႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈေတႃႇေပႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၸွတ်ႇေၸးသိပ်းပႅတ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈဝၢၼ်ႈယူႇယဝ့်၊ၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်းြၽႃး ၽွင်ႇေတႃႇဢူးၼႆ့တင်ႈဢဝ်လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇၼၼ့်ႁဵတ်းပွႆးႁပ့်ပၢင်းၸဝ်ႈြၽႃးတီႈဝၢၼ်းၼမ့်ႁူးေသပၢင်းလူင်းမႃးတၢင်ႇတႃႈၵႃႈၼိူဝ်ပလၢင်ႇႁူင်းသႅင်လူင်ၼႂ်းၵူင်ႁိူဝ်းၶမ်းၼၼ့်ယဝ့်၊ၵူၼ်းၸိူဝ်းၽၢႆးႁိူဝ်းၶမ်းလူင်ၼၼ့်ေၵႃႈလိူၵ်ဢွဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼမ့်ႁူးလွၼ့်လွၼ့်မႃး သွၼ့်ယႆၵၼ်ေသဢဝ်တိၼ်ၶဝ်ၵဵဝ်ႈလၢႆႈၽၢႆးႁိူဝ်းဢၼ်တႃးႁၢၼ်ဝႆ့သမ့်ေပႃးလႅင်ဝၢၼ်း ဝၢၼ်းၼၼ့်ေထႃႇဝၢႆႈၽၢႆးၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၵမ်းၵမ်းႁိူဝ်းၶမ်းလူင်ေၵႃႈပုင်ႈတတ်းလတ်းၽႃႇၵႂႃႇၼႂ်းၼွင်ၼၼ့်၊ၼမ့်ထၢၼ်ႈေပႃးၸူမ်းတွၼ်ႈၶွၼ်ႈၵၼ်မႃးႁပ့်မႃးႁွင်းြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ေပႃးတူင့်ၼိုင်ၵူႊတီႈၵူႊလႅၼ်၊မွၵ်ႇၽၵ်းတူပ်းၼႂ်းၼွင်ၼၼ့်ေၵႃႈႁၢင်ႈေပႃးငိူင့်ႄဝႈၽၢတ်ႇၽၢၵ်ႈငၢၵ်ႈပၼ်တၢင်းၸဝ်ႈြၽႃးဝႆ့ယူႇယဝ့်၊ၵႃႈပဵၼ်တူႇရိယႃႇၵွင်မွင်းေၵႃႈဢိုတ်ႇၼၼ်ႈပၼ်းလင်ၸွမ်းြၽႃးၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးဝၢၼ်ႈဢၢင်းတိင်ႇၼၼ့်ယဝ့်။
ၵႃႈတီႈဢၢင်းတိင်ႇၼႆ့ႄတႇတင်းပၢင်ပွႆးဝၼ်းၼိုင်ႈသွင်ၶိုၼ်းေသၸင်ႇသမ့်ပၢင်းၵႂႃႇဝၢၼ်းႁၢႆးယႃႈ၊လုၵ့်တီႈဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈပၢင်းၵႂႃႇဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ၊ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆးလူင်သမ့်ၵိုၼ်းဢိုၵ့်ဢိုၵ့်ယဝ့်၊ဝၢႆးေသၼၼ့်ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းၼွင်ယင်းၵိုတ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢွင်ႈတီႈသိပ်းႁူၵ်းတီႈ၊
မၢင်တီႈေၵႃႈႁိုင်ၼိုင်ႈဝၼ်း၊မၢင်တီႈႁိုင်သွင်ဝၼ်း၊မၢင်တီႈေၵႃႈတၼ်းလႆႈလၢႆႈမွၵ်ႈေမႃၼမ့်ေသ၊သမ့်ပၢင်းၵႂႃႇထႅင်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽွမ့်ၵၼ်မူၼ်ႊမူၼ်ႊသိူဝ်းသိူဝ်းမႃးႁပ့်ပၢင်းြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊မႃးလူႇမႃးတၢၼ်းႁဵတ်းၼၼ်ေတႃႇေပႃးၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ဝၢၼ်ႈၼမ့်ႁူးယဝ့်၊ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈြၽႃးမီးသီႇၸဝ်ႈ၊ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊရႁၢၼ်းႀႃႇၸဝ်းၼိုင်ႈတင်းသဵင်ႈမီးႁႃႈၸဝ်ႈယဝ့်။ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊႁႃႈၸဝ်ႈၼႆ့ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢဝ်လွၼ့်မႆ့ၼၢမ်ႇသႃႇၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆ့ေသၶူပ်ႇမိူဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼမ့်၊မိူဝ်ႈၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမီးတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းပႆၼႆ ေၵႃႈပၢင်းၵႂႃႇပၢင်းပႆၸွမ်းထိုင်ၼႂ်းၼွင်ေၵႃႈပၢင်းဝႆ့ႁူဝ်ႁိူဝ်းေသႄလႈၵႂႃႇ၊ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆႄလႈ ၵႂၢမ်းၼႂ်းၼွင်ၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင့်ဝႃႈြၽႃးၽွင်ႇေတႃႇဢူးၼႆယဝ့်။
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးြၽႃးႄလႈၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလိုဝ်းၸွတ်ႇႁွတ်ႈၵႆၼႃႇၼႃႇ၊လိူဝ်ေသၼႆ့မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ့်ေၵႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းၼွင်ၼႆ့ယင်းဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ၽႂ်ေၵႃႈဢမ်ႇမႃးယႃႉမႃးတဝ်လႃးလႃး၊ဝတ့်ဝႃးႁိူၼ်းေယးေၵႃႈ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ်ႇၽူႈလၵ့်ၵူၼ်းၸူမ်ေၵႃႈဢမ်ႇသူႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယႃႉမႃးၵဝ်း၊ၶူပ်ႇမိူဝ်ႈမီးမႃးေယႈပွၵ်ႈေယႈၽဝ်ႇေၵႃႈၶဝ်ၽွမ့်ၵၼ်ႄႁႉၵႅတ်ႈလႆႈ၊တိၺွပ်းလႆႈေပႃးဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈယဝ့်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆႄလႈၼွင်လူင်ၼႆ့ေတလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလီႈယူႇလီသဝ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။
ယၢမ်းလဵဝ်ၼွင်ႁၢႆးယႃႈလႆႈထုၵ်ႇမုၼ်းလႅင်းႁႂ်ႈပဵၼ် “ဢွင်ႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ” ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ႄလႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸုင်ၸၼ်ၵူၼ်းဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ(တွင်ႈတဵဝ်း)တီႈၼိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႊ၊မီးႁူင်းႁႅမ်း( hotel) ရီႇသွတ်ႇ(resort) ႁၢၼ့်သႅင်ၶဝ်ႈ ၽၵ်း သမ့်ေပႃးတဵမ်လူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ့်။

မၢႆတွင်း
ၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ်မႃးတီႈ “ပပ့်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၸၼ့်သီႇ” လုမ်းၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃႇမိူင်းတႆး